Przyroda

Przyroda Mieruniszek ukształtowana jest przez polodowcowy krajobraz pogranicza Mazur i Suwalszczyzny oraz wielowiekowe użytkowanie rolnicze tego terenu. Obszar ten tworzy mozaika pól uprawnych, łąk, zakrzewień i zadrzewień śródpolnych, uzupełniona fragmentami lasów, rowami melioracyjnymi oraz niewielkimi ciekami wodnymi i okresowymi zbiornikami wodnymi. Układ ten odzwierciedla zarówno naturalne warunki hydrologiczne, jak i trwałą ingerencję człowieka w środowisko przyrodnicze.

Istotnym elementem lokalnego krajobrazu są wody powierzchniowe i podziemne. W otoczeniu Mieruniszek występują drobne cieki wodne oraz system oczek i rozlewisk związanych z siecią melioracyjną, natomiast w szerszym kontekście hydrologicznym region przecinają doliny rzek i obszary jezior polodowcowych. Warunki wodne sprzyjają powstawaniu siedlisk wilgotnych i torfowiskowych, szczególnie w obniżeniach terenu. Wody podziemne, wykorzystywane do celów bytowych i rolniczych, charakteryzują się dobrą jakością, typową dla regionu Suwalszczyzny.

Szata roślinna należy do najmłodszych w skali kraju i ukształtowała się po ostatnim zlodowaceniu. Flora regionu wykazuje cechy przejściowe między roślinnością środkowoeuropejską a północną, z udziałem gatunków borealnych i subborealnych. Dominują zbiorowiska leśne z przewagą sosny zwyczajnej, lokalnie olchy w siedliskach wilgotnych, a na terenach otwartych łąki, pastwiska i zbiorowiska ruderalne, będące pozostałością gęstej niegdyś zabudowy Mieruniszek. Znaczna część roślinności nosi ślady przekształceń związanych z gospodarką rolną.

Przyroda Mieruniszek funkcjonuje w otoczeniu Obszaru Chronionego Krajobrazu „Dolina Rospudy” oraz w bezpośrednim sąsiedztwie obszarów objętych ochroną w ramach Natura 2000, które zabezpieczają cenne siedliska i gatunki charakterystyczne dla Suwalszczyzny. Obszary te pełnią rolę korytarzy ekologicznych oraz zaplecza przyrodniczego dla lokalnych ekosystemów, podnosząc znaczenie regionu w skali ponadlokalnej.

Szczególną rolę w środowisku przyrodniczym Mieruniszek odgrywa awifauna. Na terenie Mieruniszek znajdują się liczne siedliska ptaków migrujących i lęgowych. Obok żurawia, mającego rozległe tereny lęgowe, w Mieruniszkach bytuje kilkadziesiąt innych gatunków rzadkich ptaków jak bielik, bocian biały, czapla siwa, czyż, drozd śpiewak, dymówka, dzięcioł duży, dzięcioł zwyczajny, dzwoniec zwyczajny, gawron, grzywacz, jastrząb, jemiołuszka zwyczajna, kanarka rdzawa, kapturka, kawka, kos, kowalik zwyczajny, kruk zwyczajny, krzyżodziób, kukułka zwyczajna, kwiczoł, lalek zwyczajny, lerka, łabędź krzykliwy, łozówka, mazurek, makolągwa zwyczajna, myszołów zwyczajny, orlik krzykliwy, paszkot, pierwiosnek, pliszka siwa, pliszka żółta, pleszka zwyczajna, pójdźka zwyczajna, przepiórka, puchacz, puszczyk zwyczajny, rudzik, siewnica, sikora uboga, sikora bogatka, siweczka obrożna, słowik szary, sójka, ślepowron zwyczajny, trzciniak zwyczajny, trznadel czarnogłowy, turkawka, wilga, wrończyk, zaganiacz zwyczajny, zięba zwyczajna, zielonka i wiele innych rzadkich gatunków. Ptaki wykorzystują cały teren do celów rozrodczych, odpoczynku oraz żerowania.

Obszar Mieruniszek stanowi także ważne siedlisko dla wielu gatunków ssaków, w tym: sarny, borsuka, łosia, lisa, wilka, dzika, jelenia, bobra. W 2023 roku w Mieruniszkach zaobserwowano także osobność żubra, który najprawdopodobniej dotarł tu z pobliskiej Puszczy Rominckiej, gdzie w 2021 roku z powodzeniem przesiedlono kilkanaście osobników.

Przez teren i najbliższe okolice wsi przebiegają naturalne trasy migracyjne i żerowiska tych zwierząt. Z tego powodu wytyczony został też korytarz ekologiczny KPn-4B Dolina Rospudy, który ma na celu zapewnienie swobodnej migracji zwierząt i przepływu genów. Przebiega on przez obszary Natura 2000, w tym Dolinę Rospudy (PLH200022) i Puszczę Augustowską (PLB200002). Chroni siedliska wielu gatunków chronionych, w tym ssaków (np. wilka, rysia, łosia) oraz ptaków i płazów.

Przyroda Mieruniszek stanowi integralny element dziedzictwa miejsca – krajobraz nie pierwotny, lecz ukształtowany w długotrwałej relacji człowieka z otoczeniem. Układ wód, roślinności i siedlisk pozwala odczytać zarówno naturalne uwarunkowania regionu, jak i historię jego użytkowania oraz znaczenie dla zachowania bioróżnorodności.